مصطفى النوراني الاردبيلي

300

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

تاكسىكاتين ، گلوكزيدى است كه به صورت بلوريهاى سوزنى شكل به دست آمده ، با اسيد نيتريك ، رنگ آبى كه تا قرمز تمايل پيدا مىكند ، حاصل مىنمايد ، در گرماى 170 درجه ذوب مىشود . در آب ، اتيل استات ، متانول ، اسيد استيك و استن و DIOXAN و پيريدين حل مىشود . خواص درمانى : ميوه عارى از دانه گياه ، اثر نرم كننده ، رفع سرفه و ملينى دارد . PEVEY در سال 1790 ميلادى از ميوه عارى از دانه اين درختچه نوعى شربت و ژله تهيه مىگردد كه روزانه به مقدار چند قاشق ، جهت رفع سرفه‌هاى مزمن ، سياه‌سرفه و حتى دفع سنگ كليه و رفع نزله به بيماران خود مىدهند ، شيره تازه آن به مقدار 20 تا 25 گرم اثر مدرى و به‌طور ملايم ملينى دارد . قسمتهاى مختلف اين گياه از نظر سمّيتى كه دارد امروزه كمتر به مصارف درمانى مىرسد . در ژاپن از برگ آن دم‌كرده‌اى جهت رفع بيمارى قند تهيه مىشود . مصرف فرآورده‌هاى آن جهت رفع رماتيسم ، زردى ، باز شدن قاعدگى ، نرمى استخوان ، اسكوربورت ، صرع و ديفترى توصيه گرديده است . مقدار مصرف برگ آن 5 % تا 30 % گرم مىباشد . مقوى قلب ، مفرح ، كاسر رياح ، قابض و مخرج بلغم است . اعضاى رئيسه و معده را قوت مىبخشد و آن را در ادويه‌ها نيز براى ضعف قلب ، خفقان ، ضعف اشتها ، ضيق النفس و امراض عصبى مثل لقوه ، فالج ، به كار مىبرند . در نسخه معروف طب و يدك به نام يوگراج گوگل ، زرنب جزئى از آن مىباشد . مقوى عضلات پا و نيروى باه مىباشد . آب برگ سبز آن را گرفته 5 تا 10 قطره با شير مادر يا در آب مخلوط نموده ، به بچه‌هاى شيرخوار در زمانى كه دندان درمىآورند مىدهند . همچنين براى سوء هاضمه ، اسهال و دل‌پيچه استعمال مىشود . قرقره جوشانده برگ خشك آن براى خون آمدن از دهان ، رطوبت زياد و دندان درد مفيد است . « 1 »

--> ( 1 ) - المفردات ، ص 174 .